Ở tuổi này, phần lớn chuyện ngủ bị quy cho căng thẳng và công việc. Nhưng có một nhóm mà nguyên nhân nằm ở chính giấc ngủ, và nó ảnh hưởng tới cả huyết áp lẫn tim mạch.
Dấu nào cho thấy nên đi khám về giấc ngủ
- Ngáy to đều đặn, nhất là khi có khoảng lặng rồi thở hắt lên
- Buồn ngủ ban ngày dù ngủ đủ giờ
- Thức dậy đau đầu hoặc khô miệng
- Và người ngủ cùng thấy mình ngưng thở
- Dấu cuối là dấu mạnh nhất
Mục thứ hai là dấu dễ tự nhận nhất, và nó là chỗ nhiều người bắt đầu để ý.
Vì sao nó hay bị bỏ qua
- Vì người ngủ không biết chuyện xảy ra trong lúc ngủ
- Còn ban ngày thì mệt được quy cho công việc
- Nên dấu quan trọng nhất thường đến từ người ngủ cùng
- Và nếu ngủ một mình thì không ai báo
- Mục thứ tư là chỗ khó nhất
Mục thứ tư là lý do nhiều người ở một mình phát hiện rất muộn, và nó đáng biết trước.
Về việc hỏi người ngủ cùng
- Hỏi thẳng: mình ngáy thế nào, có lúc nào im rồi thở hắt lên không
- Hỏi có bị đánh thức vì tiếng ngáy không
- Nhờ ghi âm một đêm nếu được
- Và mang câu trả lời đó tới buổi khám
- Mục thứ ba là cách có bằng chứng
Mục cuối là phần quyết định, và lời kể của người ngủ cùng là thông tin bác sĩ cần.
Về dấu buồn ngủ ban ngày
- Ngủ gật khi ngồi yên, khi họp, khi xem
- Phải cố lắm mới tỉnh trong buổi chiều
- Và buồn ngủ khi lái xe
- Dấu cuối là dấu gấp nhất, vì nó thành chuyện an toàn
- Mục thứ hai là mức đáng nói ra
Mục thứ ba là chỗ chuyện ngủ chạm sang chuyện tai nạn, và nó không chờ được.
Nó liên quan gì tới sức khoẻ chung
- Nó liên quan tới huyết áp
- Tới tim mạch
- Tới chuyển hoá
- Và tới tai nạn do buồn ngủ khi lái
- Nên đây không phải chuyện riêng của giấc ngủ
Mục cuối là lý do bài này nằm giữa lô trung niên, và nó chạm vào cả ba bài trước.
Về mối liên hệ với huyết áp
- Huyết áp khó kiểm soát dù đã dùng thuốc là một dấu đáng nghĩ tới chuyện ngủ
- Nói với bác sĩ về phần ngủ khi bàn về huyết áp
- Vì hai phần đó thường được khám tách rời
- Và nối lại thì có khi gỡ được cả hai
- Mục đầu là dấu ít ai nghĩ tới
Mục thứ ba là chỗ hổng thật, và nó là lý do phải tự nói ra phần ngủ.
Có nên tự mua thuốc ngủ không
- Không
- Nếu nguyên nhân là ngưng thở khi ngủ thì một số thuốc có thể làm nặng thêm
- Và rượu cũng vậy
- Nó dễ ngủ trong vài giờ nhưng làm giấc ngủ kém đi
- Và có thể làm phần ngưng thở nặng hơn
Mục thứ hai là lý do quan trọng nhất, và nó là chỗ tự xử lý gây hại thật.
Về rượu buổi tối
- Rượu làm dễ vào giấc nhưng làm nửa đêm về sau kém hẳn
- Nên sáng dậy vẫn mệt dù đã ngủ đủ giờ
- Thử bỏ rượu buổi tối vài tuần và xem có khác không
- Đó là phép thử không tốn gì
- Mục thứ hai là cơ chế
Mục thứ ba là việc làm được ngay, và nhiều người ngạc nhiên với kết quả.
Về việc đi khám phần này
- Nói với bác sĩ đang theo mình trước
- Mang theo lời kể của người ngủ cùng và bản ghi một tuần
- Hỏi có cần đo giấc ngủ không
- Và hỏi nếu có thì làm ở đâu
- Mục thứ hai là thứ làm buổi khám nhanh hơn
Mục thứ ba là câu nên hỏi, và đo giấc ngủ là cách duy nhất trả lời chắc chắn.
Về mất ngủ kiểu khác
- Khó vào giấc, hoặc tỉnh sớm rồi không ngủ lại được
- Kéo dài nhiều tuần và ảnh hưởng ban ngày
- Đây là nhóm khác với ngưng thở, và cách xử lý cũng khác
- Nói rõ kiểu của mình khi đi khám
- Mục thứ ba là điều cần rõ
Mục cuối là cách mô tả đúng, và hai nhóm này hay bị gộp làm một.
Về chuyện thức giữa đêm vì lo việc
- Đây là kiểu rất thường ở tuổi này
- Ghi việc ra giấy trước khi ngủ để đầu không phải giữ
- Nếu tỉnh quá lâu thì rời giường, làm việc nhẹ, rồi quay lại
- Đừng nằm cố ép ngủ
- Mục thứ hai là mẹo đơn giản mà hiệu quả
Mục thứ ba là cách gỡ, và nằm cố ép ngủ thường kéo dài thêm cơn tỉnh.
Điều phần này không nên dẫn tới
- Không nên dẫn tới việc tự dùng thuốc ngủ dài hạn
- Không nên dẫn tới việc bỏ qua vì nghĩ ai cũng ngáy
- Và không nên dẫn tới việc chỉ sửa nếp mà bỏ phần khám
- Nếu có dấu của nhóm ngưng thở thì nếp không thay được việc khám
- Mục thứ ba là chỗ hay dừng lại quá sớm
Mục cuối là điều quan trọng nhất, và sửa nếp là phần bổ sung chứ không phải phần thay thế.
Dấu hiệu cấp cứu ở tuổi trung niên
- Thức giấc vì khó thở dữ dội, hoặc khó thở khi nằm phải ngồi dậy mới thở được
- Đau hoặc tức ngực, nhất là kèm vã mồ hôi
- Tim đập rất nhanh không đều kèm choáng
- Yếu một bên người, nói khó, méo một bên mặt
- Buồn ngủ tới mức không giữ được tỉnh táo khi đang lái
Mục đầu là nhóm dấu riêng của bài này, và nó cần đi khám ngay chứ không chờ mai.
Việc của tuổi này — và việc chưa cần
- Việc của tuổi này: hỏi người ngủ cùng — mình có ngáy, có lúc nào im rồi thở hắt lên không
- Việc của tuổi này: ghi một tuần, nhất là mức buồn ngủ ban ngày
- Việc của tuổi này: nói phần ngủ khi bàn về huyết áp, đừng để hai phần khám tách rời
- Chưa cần: tự mua thuốc ngủ, hoặc dùng rượu để dễ vào giấc
- Chưa cần: bỏ qua tiếng ngáy vì nghĩ ai cũng ngáy
Việc chưa cần thứ nhất là chỗ gây hại thật — nếu nguyên nhân là ngưng thở khi ngủ thì một số thuốc và rượu đều có thể làm nặng thêm.
Câu hỏi thường gặp
Dấu nào cho thấy nên đi khám về giấc ngủ?
Ngáy to đều đặn, nhất là khi có khoảng lặng rồi thở hắt lên; buồn ngủ ban ngày dù ngủ đủ giờ; thức dậy đau đầu hoặc khô miệng; và người ngủ cùng thấy mình ngưng thở. Dấu cuối là dấu mạnh nhất.
Vì sao nó hay bị bỏ qua?
Vì người ngủ không biết chuyện xảy ra trong lúc ngủ, còn ban ngày thì mệt được quy cho công việc. Nên dấu quan trọng nhất thường đến từ người ngủ cùng — và nếu ngủ một mình thì không ai báo.
Nó liên quan gì tới sức khoẻ chung?
Nó liên quan tới huyết áp, tới tim mạch, tới chuyển hoá và tới tai nạn do buồn ngủ khi lái. Nên đây không phải chuyện riêng của giấc ngủ, mà là chuyện chạm vào những phần khác của tuổi này.
Có nên tự mua thuốc ngủ không?
Không. Nếu nguyên nhân là ngưng thở khi ngủ thì một số thuốc có thể làm nặng thêm. Và rượu cũng vậy — nó dễ ngủ trong vài giờ nhưng làm giấc ngủ kém đi và có thể làm phần ngưng thở nặng hơn.