Ở tuổi này vận động là phần gốc chứ không phải phần thêm — nó vào xương, vào mắt, vào giấc ngủ. Điều cần là chơi nhiều mà biết hai nhóm chấn thương đáng ngại.
Vì sao vận động là phần gốc ở tuổi này
- Vì xương đang trong giai đoạn tích lũy
- Cơ đang phát triển
- Và thời gian ngoài trời có lợi cho mắt
- Nó còn giúp giấc ngủ và giúp tinh thần
- Nên nó chạm vào gần hết các chuyên mục của tuổi này
Mục cuối là lý do bài này không nằm riêng, và một việc giải được nhiều chuyện.
Hai nhóm chấn thương đáng ngại là gì
- Chấn thương đầu
- Và đau kéo dài do tập quá tải
- Nhóm đầu cần xử lý ngay và có quy tắc quay lại chơi
- Nhóm sau âm thầm hơn
- Nó là đau tăng dần ở cùng một chỗ và thường bị chịu đựng cho qua
Hai mục cuối là lý do nhóm thứ hai đáng nói, và nó ít ai xếp vào chấn thương.
Sau chấn thương đầu thì làm gì
- Ngưng chơi ngay và không cho quay lại trong ngày đó
- Dù trẻ nói đã ổn
- Đi khám
- Và theo dõi những giờ sau
- Nôn, đau đầu tăng, lú lẫn, ngủ gà, hoặc hành vi khác thường là dấu đi cấp cứu
Mục thứ hai là quy tắc quan trọng nhất, và trẻ luôn nói đã ổn để được chơi tiếp.
Vì sao không cho quay lại trong ngày đó
- Vì dấu có thể xuất hiện muộn hơn, sau vài giờ
- Và vì một va chạm thứ hai khi chưa hồi là nguy hơn nhiều
- Nên quy tắc là ngưng, không phải theo cảm giác của trẻ
- Người lớn quyết việc này, không phải trẻ
- Mục thứ hai là lý do quan trọng nhất
Mục cuối là điều cần nói rõ với cả huấn luyện viên lẫn giáo viên.
Về việc quay lại chơi sau đó
- Hỏi bác sĩ khi nào được quay lại, theo từng bước
- Quay lại từng bước, không quay lại thi đấu ngay
- Nếu dấu quay lại ở bước nào thì lùi lại bước trước
- Và nói rõ kế hoạch đó với người phụ trách đội
- Mục thứ ba là nguyên tắc
Mục cuối là bước hay bị bỏ, và không nói thì trẻ bị cho vào sân sớm.
Về mũ bảo hiểm và dụng cụ bảo vệ
- Mũ bảo hiểm khi đi xe đạp, xe máy, trượt
- Dụng cụ theo môn: bảo vệ miệng, bảo vệ đầu gối
- Phải vừa cỡ mới có tác dụng
- Và người lớn đội thì trẻ mới đội
- Mục thứ ba là điều hay bỏ qua
Mục cuối là cách hiệu quả nhất, và trẻ tuổi này làm theo điều thấy chứ không theo điều nghe.
Đau khi tập thì nghỉ hay chịu
- Đau tăng dần ở cùng một chỗ
- Đau cả khi nghỉ
- Hoặc đau làm đổi cách chạy cách đi
- Thì phải nói ra và khám
- Ở tuổi xương đang lớn, chịu đau cho qua là cách để một chấn thương nhỏ thành chuyện dài
Mục cuối là điều đáng nhớ nhất, và nó ngược với thói quen "chịu được thì chơi tiếp".
Về áp lực phải chơi dù đang đau
- Trẻ hay chịu đau vì sợ mất suất trong đội
- Hoặc vì không muốn làm đội thua
- Nói rõ với trẻ là nói ra chỗ đau không phải yếu
- Và nói rõ điều đó với người phụ trách đội
- Mục đầu là lý do thật
Mục thứ ba là câu nên nói thẳng, và nó phải được nhắc lại nhiều lần mới có tác dụng.
Về việc tập một môn quanh năm
- Tập một môn liên tục quanh năm hay gây đau quá tải ở cùng một chỗ
- Đổi môn theo mùa giúp cơ thể dùng nhóm cơ khác
- Và chừa ngày nghỉ trong tuần
- Nghỉ không phải mất tiến bộ, nghỉ là phần của tiến bộ
- Mục thứ hai là cách gỡ đơn giản nhất
Mục cuối là câu đáng nói với cả trẻ lẫn người tập cho trẻ.
Về nước và nắng khi chơi ngoài trời
- Cho uống trước, trong và sau khi chơi
- Tránh giờ nắng gắt nếu được
- Nghỉ trong bóng mát giữa các đợt
- Và biết dấu của say nóng: đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, ngưng ra mồ hôi
- Mục cuối là nhóm dấu phải ngưng ngay
Mục cuối là dấu đi cấp cứu, và ngưng ra mồ hôi là dấu nặng nhất trong nhóm.
Về trẻ có bệnh nền
- Phần lớn trẻ có bệnh nền vẫn nên vận động
- Hỏi bác sĩ về môn phù hợp và mức phù hợp
- Nói với giáo viên thể dục và người phụ trách đội
- Và để thuốc cần dùng khi tập ở nơi dễ lấy
- Mục đầu là điều nhiều người suy sai
Mục cuối là việc thực dụng, và nó phải được người phụ trách biết chỗ.
Về việc chọn môn
- Môn con thích là môn con theo được lâu
- Không phải môn nào cũng cần có đội hay có giải
- Đi bộ, đạp xe, nhảy, chơi sân cũng tính
- Và cả nhà cùng vận động thì trẻ theo dễ hơn
- Mục thứ hai là điều cần rõ
Mục thứ ba là cửa vào dễ nhất, và nó không cần tiền hay lịch gì.
Dấu hiệu cấp cứu ở tuổi học đường
- Sau chấn thương đầu: nôn, đau đầu tăng, lú lẫn, ngủ gà, hoặc co giật
- Chấn thương vùng cổ hoặc lưng, hoặc yếu tê chân tay sau va chạm
- Đau ngực hoặc ngất khi đang gắng sức
- Say nóng: đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, ngưng ra mồ hôi
- Chi biến dạng rõ hoặc không cử động được sau va chạm
Mục thứ ba là nhóm ít ai nhắc mà gấp nhất — ngất khi đang gắng sức luôn phải được khám.
Việc của tuổi này — và việc chưa cần
- Việc của tuổi này: cho con vận động đều, có thời gian ngoài trời, chừa ngày nghỉ trong tuần
- Việc của tuổi này: sau chấn thương đầu thì ngưng chơi trong ngày đó — người lớn quyết, không theo lời trẻ
- Việc của tuổi này: nói rõ với con và với đội rằng nói ra chỗ đau không phải yếu
- Chưa cần: cho con tập một môn liên tục quanh năm không nghỉ
- Chưa cần: để con chịu đau cho qua vì sợ mất suất trong đội
Việc chưa cần thứ hai là chỗ biến một chấn thương nhỏ thành chuyện dài — ở tuổi xương đang lớn, cái giá của việc chơi tiếp khi đang đau cao hơn cái giá của một trận không ra sân.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao vận động là phần gốc ở tuổi này?
Vì xương đang trong giai đoạn tích lũy, cơ đang phát triển, và thời gian ngoài trời có lợi cho mắt. Nó còn giúp giấc ngủ và giúp tinh thần — nên nó chạm vào gần hết các chuyên mục của tuổi này.
Hai nhóm chấn thương đáng ngại là gì?
Chấn thương đầu, và đau kéo dài do tập quá tải. Nhóm đầu cần xử lý ngay và có quy tắc quay lại chơi; nhóm sau âm thầm hơn — nó là đau tăng dần ở cùng một chỗ và thường bị chịu đựng cho qua.
Sau chấn thương đầu thì làm gì?
Ngưng chơi ngay và không cho quay lại trong ngày đó, dù trẻ nói đã ổn. Đi khám, và theo dõi những giờ sau: nôn, đau đầu tăng, lú lẫn, ngủ gà, hoặc hành vi khác thường là dấu đi cấp cứu.
Đau khi tập thì nghỉ hay chịu?
Đau tăng dần ở cùng một chỗ, đau cả khi nghỉ, hoặc đau làm đổi cách chạy cách đi thì phải nói ra và khám. Ở tuổi xương đang lớn, chịu đau cho qua là cách để một chấn thương nhỏ thành chuyện dài.