Thân thể đổi nhanh trong khi trẻ đang rất nhạy với cách người khác nhìn mình. Đây là giai đoạn mà một câu bình luận có thể đọng lại nhiều năm.
Người lớn nên nói thế nào về thân thể của trẻ
- Ngắn gọn: đừng bình luận
- Kể cả bình luận có vẻ khen
- Kể cả nói về chính mình theo hướng chê thân thể — trẻ nghe và áp vào mình
- Nói về thức ăn theo hướng ngon và đủ chất
- Về vận động theo hướng làm được gì, không theo hướng béo gầy
Mục thứ ba là chỗ ít ai nghĩ tới nhất, và nó ảnh hưởng nhiều hơn người ta tưởng.
Vì sao nói về chính mình cũng ảnh hưởng tới trẻ
- Trẻ học cách nhìn thân thể từ cách người lớn nói về thân thể
- Người lớn tự chê mình trước mặt trẻ thì trẻ học đúng cách đó
- Và trẻ áp thước đo đó vào chính mình
- Nên phần này là phần của người lớn, không phải của trẻ
- Mục thứ hai là cơ chế
Mục cuối là điều đáng nhất, và nó là việc người lớn làm được ngay hôm nay.
Dấu nào đáng lo
- Bỏ bữa hoặc ăn rất ít mà nói là không đói
- Tránh ăn cùng người khác
- Đi nhà vệ sinh ngay sau bữa
- Tập rất nhiều và căng thẳng khi không tập được
- Đếm và cân liên tục, tránh soi gương, bỏ hoạt động từng thích
Mục thứ hai và ba là nhóm đáng nói ra sớm nhất, và chúng dễ quan sát mà khó nhận ra.
Về dấu tránh ăn cùng người khác
- Trẻ xin ăn riêng, ăn sau, hoặc nói đã ăn ở ngoài
- Bỏ bữa cùng nhà nhiều lần trong tuần
- Đây là dấu dễ bị coi là chuyện lịch học
- Nên đếm số bữa ăn cùng nhà trong tuần là cách kiểm gọn
- Mục thứ ba là chỗ hay bỏ qua
Mục cuối là cách kiểm cụ thể, và một con số dễ thấy hơn một cảm nhận.
Về dấu tập rất nhiều
- Tập ngay cả khi đang đau hoặc đang mệt
- Căng thẳng hoặc gắt lên khi không tập được
- Tập để bù cho bữa vừa ăn
- Ba dấu đó khác hẳn chuyện thích thể thao
- Mục thứ ba là chỗ phân biệt rõ nhất
Mục thứ tư là điều cần rõ, và bài này không nhằm nói vận động là xấu.
Có nên nói thẳng khi thấy dấu
- Nên, nhưng nói về điều mình quan sát và về sự quan tâm
- Không nói về cân nặng hay hình thể
- Ví dụ: ba mẹ thấy con bỏ bữa mấy hôm nay và ba mẹ lo
- Thay vì nói về việc con gầy đi hay nặng lên
- Mục thứ ba là câu mẫu dùng được
Mục thứ hai là ranh giới quan trọng nhất, và vượt nó là mất cả cuộc nói chuyện.
Về việc nghe trước khi nói
- Hỏi và nghe hết, không phản bác ngay
- Không nói con nghĩ sai hay con thấy sai
- Vì cảm nhận của trẻ là thật với trẻ
- Nhận cảm nhận đó trước, rồi mới bàn tiếp
- Mục thứ ba là điều cần thừa nhận
Mục cuối là thứ tự đúng, và phản bác sớm làm trẻ không nói nữa.
Về nội dung trẻ thấy trên mạng
- Trẻ so mình với ảnh đã chỉnh và với nội dung chọn lọc
- Đó là so với thứ không tồn tại
- Nói chuyện đó với trẻ theo hướng cùng xem, không theo hướng cấm
- Và hỏi trẻ theo ai, xem gì
- Mục thứ hai là điều đáng nói rõ
Mục thứ ba là cách vào đề hiệu quả, và cấm thì trẻ chỉ xem chỗ mình không thấy.
Về việc tuyệt đối không đặt trẻ vào chế độ ăn kiêng
- Không tự đặt chế độ, không tự cắt nhóm thức ăn
- Vì trẻ đang lớn và cần đủ nhóm
- Và vì việc đó liên quan tới dấu đáng lo ở trên
- Nếu lo thì đó là câu mang tới bác sĩ
- Mục thứ ba là lý do quan trọng nhất
Mục cuối là bước đúng, và người khám sẽ xem cả đường cong lẫn phần tinh thần.
Về bữa ăn cùng nhà
- Giữ bữa ăn cùng nhà đều, dù không phải bữa nào
- Không bàn chuyện cân, chuyện học, chuyện phê bình ở bữa ăn
- Để bữa ăn là chỗ dễ chịu
- Và đó là nơi dễ thấy dấu nhất
- Mục thứ hai là điều đáng giữ
Mục cuối là lợi ích kèm theo, và bữa ăn cùng nhà là công cụ quan sát tốt nhất.
Khi nào cần người có chuyên môn
- Khi dấu kéo dài nhiều tuần
- Khi nó ảnh hưởng tới học và tới quan hệ
- Khi có bỏ bữa kèm tập quá nhiều
- Hoặc khi trẻ tự làm đau mình
- Đây là nhóm nên đi sớm — can thiệp sớm ở tuổi này khác hẳn can thiệp muộn
Mục cuối là lý do đừng chờ, và nó đúng với thước đo cửa sổ của cả trang này.
Về phần của cả nhà
- Bỏ hẳn việc trêu về hình thể trong nhà, kể cả giữa anh chị em
- Người lớn ngưng tự chê thân thể mình trước mặt trẻ
- Và nói rõ luật đó với cả nhà, không chỉ với trẻ
- Đây là phần cả nhà làm cùng
- Mục thứ hai là phần khó nhất
Mục thứ hai khó vì nó là thói quen nhiều năm, nhưng nó là phần hiệu quả nhất.
Dấu hiệu cấp cứu ở tuổi dậy thì
- Trẻ nói tới việc không muốn sống nữa, hoặc tự làm đau mình
- Ngất, hoặc chóng mặt nhiều tới mức không đứng được
- Tim đập rất nhanh hoặc rất chậm kèm mệt nhiều
- Không ăn không uống được trong một ngày
- Đau ngực khi gắng sức
Ba mục giữa là nhóm dấu liên quan tới ăn rất ít kéo dài, và chúng đi cấp cứu ngay.
Việc của tuổi này — và việc chưa cần
- Việc của tuổi này: bỏ hẳn bình luận về hình thể trong nhà — kể cả tự chê mình trước mặt trẻ
- Việc của tuổi này: giữ bữa ăn cùng nhà, và đếm số bữa đó trong tuần
- Việc của tuổi này: nói về điều mình quan sát và sự quan tâm, không nói về cân nặng
- Chưa cần: đặt trẻ vào bất cứ chế độ ăn kiêng nào
- Chưa cần: phản bác cảm nhận của trẻ về thân thể mình
Việc chưa cần thứ nhất là điều tuyệt đối không làm ở tuổi này, và việc chưa cần thứ hai là chỗ làm trẻ ngưng kể — cảm nhận của trẻ là thật với trẻ, nên nhận nó trước rồi mới bàn tiếp.
Câu hỏi thường gặp
Người lớn nên nói thế nào về thân thể của trẻ?
Ngắn gọn: đừng bình luận. Kể cả bình luận có vẻ khen, kể cả nói về chính mình theo hướng chê thân thể — trẻ nghe và áp vào mình. Nói về thức ăn theo hướng ngon và đủ chất, về vận động theo hướng làm được gì, không theo hướng béo gầy.
Dấu nào đáng lo?
Bỏ bữa hoặc ăn rất ít mà nói là không đói; tránh ăn cùng người khác; đi nhà vệ sinh ngay sau bữa; tập rất nhiều và căng thẳng khi không tập được; đếm và cân liên tục; và tránh soi gương, tránh ảnh, bỏ hoạt động từng thích.
Có nên nói thẳng khi thấy dấu?
Nên, nhưng nói về điều mình quan sát và về sự quan tâm, không nói về cân nặng hay hình thể. Ví dụ: ba mẹ thấy con bỏ bữa mấy hôm nay và ba mẹ lo — thay vì nói về việc con gầy đi hay nặng lên.
Khi nào cần người có chuyên môn?
Khi dấu kéo dài nhiều tuần, khi nó ảnh hưởng tới học và tới quan hệ, khi có bỏ bữa kèm tập quá nhiều, hoặc khi trẻ tự làm đau mình. Đây là nhóm nên đi sớm — can thiệp sớm ở tuổi này khác hẳn can thiệp muộn.