Trong tất cả việc của tuổi này, đây là việc duy nhất mà hoãn là mất. Mọi việc khác làm tháng sau vẫn được; còn việc này chỉ làm được khi mình còn nói được ý mình.
Vì sao đây là việc có cửa sổ hẹp dần
- Vì nó chỉ làm được khi người đó còn hiểu và còn nói được ý mình
- Mọi việc khác của tuổi này hoãn tháng sau vẫn làm được
- Việc này hoãn thì có lúc không còn làm được nữa
- Và cả nhà phải đoán thay
- Mục cuối là gánh nặng lớn nhất
Mục thứ ba là điều khác biệt, và nó là lý do việc này đứng riêng trong cả lô.
Bàn những gì
- Điều mình muốn giữ nhất
- Muốn được chăm ở đâu nếu yếu hơn
- Ai là người mình muốn lo giúp việc gì
- Điều mình muốn và không muốn nếu bệnh nặng lên
- Và giấy tờ cần thu xếp
Mục đầu là câu dễ nhất, nên bắt đầu ở đó và để bốn câu sau cho lần khác.
Bàn lúc nào và bàn thế nào
- Lúc yên, không phải sau một chuyện vừa xảy ra
- Và không phải ở hành lang bệnh viện
- Chia thành nhiều buổi ngắn, mỗi lần một câu
- Trong lúc làm việc khác
- Và ghi lại bằng chính chữ của người đó
Mục thứ ba là cách thực tế nhất, và một buổi dài thường không đi tới đâu.
Về câu mở đầu
- Nói là con muốn làm đúng ý ba mẹ nên cần ba mẹ nói cho con biết
- Bắt đầu bằng việc ba mẹ thích làm nhất bây giờ là gì
- Đừng bắt đầu bằng chuyện bệnh nặng
- Và đừng bắt đầu bằng giấy tờ
- Mục thứ hai là cửa vào dễ nhất
Hai mục cuối là hai cách mở đầu làm cuộc nói chuyện đóng lại ngay.
Về câu điều muốn giữ nhất
- Câu trả lời thường rất cụ thể và rất nhỏ
- Tự đi vệ sinh, tự ăn, ở lại nhà mình, đi lễ, gặp cháu
- Ghi nguyên văn, đừng diễn giải lại cho gọn
- Vì chữ của người đó có sức nặng mà lời kể lại không có
- Mục thứ ba là điều đáng nhất
Mục cuối là lý do, và nó là thứ dùng được khi cả nhà phải quyết.
Về câu ai lo việc gì
- Ai đưa đi khám, ai lo thuốc, ai lo giấy tờ, ai lo tiền
- Hỏi ý người đó chứ đừng chia sau lưng
- Vì người đó thường có ý rõ về việc ai làm gì cho mình
- Và người được chọn nên biết mình được chọn
- Mục thứ ba là điều ít nhà nghĩ tới
Mục cuối là bước không bỏ được, và nó tránh chuyện người đó không biết tới lúc cần.
Về việc ghi lại và giữ ở đâu
- Ghi bằng chữ của người đó, kèm ngày
- Để cùng chỗ với bản danh sách thuốc và bản một trang
- Cho cả nhà biết chỗ để
- Và mang theo khi đi bàn quyết định lớn
- Mục thứ ba là điều kiện để nó có ích
Mục cuối là lúc nó phát huy nhất, và không có nó thì buổi bàn phải đoán.
Về việc nói cho cả nhà
- Nói cho tất cả cùng một lúc, kể cả người ở xa
- Đọc nguyên văn, đừng kể lại theo cách hiểu của mình
- Để mọi người hỏi lại người đó nếu muốn
- Vì phần lớn xung đột đến từ chỗ mỗi người biết một nửa
- Mục thứ hai là cách tránh tranh nhau
Mục thứ hai hiệu quả vì nguyên văn không tranh luận được như lời kể lại.
Về phần giấy tờ
- Hỏi cơ sở y tế và nơi có thẩm quyền ở địa phương về giấy tờ cần có
- Vì quy định khác nhau theo nơi
- Làm khi người đó còn ký được
- Và cho người được chọn biết giấy tờ để ở đâu
- Mục thứ ba là chỗ có hạn thời gian
Mục thứ hai là lý do không tự làm theo mẫu tìm được, và phải hỏi đúng nơi.
Đổi ý thì sao
- Đổi ý là bình thường và được phép
- Hỏi lại sau mỗi đợt bệnh lớn hoặc mỗi vài năm
- Ghi bản mới kèm ngày
- Và giữ cả bản cũ để thấy nó đã đổi thế nào
- Mục đầu là điều cần nói rõ với người đó
Mục đầu quan trọng vì biết mình đổi được thì người ta nói thật hơn.
Nếu chưa bàn mà giờ không còn hỏi được
- Hỏi nhau: trước đây người đó từng nói gì về chuyện này
- Góp lại những gì từng nghe, kể cả câu nói qua
- Và cố chọn theo điều người đó sẽ muốn
- Không theo điều mình muốn cho người đó
- Mục cuối là nguyên tắc khó nhất
Mục cuối là chỗ khó nhất thật, và đó là lý do bản ghi sớm quý tới vậy.
Điều việc này không phải là
- Không phải cuộc bàn về chuyện xấu nhất
- Không phải việc bắt người đó quyết ngay
- Không phải cách để nhà bớt trách nhiệm
- Nó là cách để việc chăm đi theo hướng người đó muốn
- Mục thứ ba là điều cần rõ
Mục thứ tư là toàn bộ nội dung bài này, và nó làm mọi quyết định sau đó nhẹ hơn cho cả nhà.
Dấu hiệu cấp cứu ở người cao tuổi
- Lẫn, ngủ gà, hoặc khó gọi dậy mới xuất hiện
- Đột ngột không đi được như hôm qua
- Đau ngực hoặc khó thở
- Yếu một bên người, nói khó, méo miệng
- Ngã có đập đầu, hoặc không tiểu được
Lúc đó xử lý trước, bàn mục tiêu sau — và đừng hỏi những câu ở bài này khi người đó đang lẫn.
Việc của tuổi này — và việc không còn cần
- Việc của tuổi này: hỏi một câu duy nhất trước — điều ba mẹ muốn giữ nhất là gì
- Việc của tuổi này: ghi nguyên văn kèm ngày, để cùng chỗ với bản thuốc, cho cả nhà biết chỗ
- Việc của tuổi này: hỏi cơ sở y tế và nơi có thẩm quyền về giấy tờ cần có ở địa phương mình
- Không còn cần: chờ tới khi có chuyện rồi mới bàn
- Không còn cần: đoán thay người đó theo điều mình sẽ chọn
Việc không còn cần thứ nhất là chỗ mất hẳn cửa sổ — mọi việc khác trong lô này hoãn tháng sau vẫn làm được, riêng việc này thì có lúc không còn làm được nữa.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao đây là việc có cửa sổ hẹp dần?
Vì nó chỉ làm được khi người đó còn hiểu và còn nói được ý mình. Mọi việc khác của tuổi này hoãn tháng sau vẫn làm được; việc này hoãn thì có lúc không còn làm được nữa, và cả nhà phải đoán thay.
Bàn những gì?
Điều mình muốn giữ nhất; muốn được chăm ở đâu nếu yếu hơn; ai là người mình muốn lo giúp việc gì; điều mình muốn và không muốn nếu bệnh nặng lên; và giấy tờ cần thu xếp.
Bàn lúc nào và bàn thế nào?
Lúc yên, không phải sau một chuyện vừa xảy ra và không phải ở hành lang bệnh viện. Chia thành nhiều buổi ngắn, mỗi lần một câu, trong lúc làm việc khác. Và ghi lại bằng chính chữ của người đó.
Đổi ý thì sao?
Đổi ý là bình thường và được phép. Hỏi lại sau mỗi đợt bệnh lớn hoặc mỗi vài năm, ghi bản mới kèm ngày, và giữ cả bản cũ để thấy nó đã đổi thế nào.