Phần lớn nhà chỉ sửa sau lần ngã đầu tiên. Nhưng những việc đó làm trước thì rẻ hơn, dễ nhận hơn, và nó giữ được đúng thứ mà một lần ngã lấy đi.
Vì sao nên làm trước khi cần
- Vì sau một lần ngã thì mọi việc đều gấp, tốn hơn
- Và cụ đã mất một phần sức
- Làm trước thì chọn được thứ vừa ý cụ, làm dần từng món
- Và nó giữ được phần đi lại
- Chứ không phải bù lại phần đã mất
Hai mục cuối là chỗ khác nhau, và nó là logic của cả bài.
Ba món đáng làm trước nhất là gì
- Đèn để sáng suốt đêm trên lối từ giường tới nhà vệ sinh
- Thanh nắm bắt vào tường cạnh bồn cầu và trong chỗ tắm
- Và bỏ hết thảm nhỏ cùng dây điện trên lối đi
- Ba món đó rẻ
- Và làm được trong một buổi
Mục đầu là món đáng nhất, vì lối đi ban đêm là chỗ hay ngã nhất trong nhà.
Về đèn để sáng suốt đêm
- Đèn nhỏ sáng liên tục, không phải đèn bật khi cần
- Vì lúc cần thì tay đang tìm công tắc trong tối
- Đặt một cái ở đầu giường, một ở hành lang, một trong nhà vệ sinh
- Và chọn loại sáng ngay nếu dùng loại có cảm biến
- Mục thứ hai là lý do
Mục thứ hai là chỗ khác biệt thật, và tìm công tắc trong tối chính là lúc hay ngã.
Về thanh nắm
- Loại bắt vít vào tường mới chịu được lực
- Loại hít bằng đế cao su có thể tuột
- Đặt ở chỗ tay cụ với tới tự nhiên khi đứng lên
- Cho cụ thử vị trí trước rồi mới bắt cố định
- Mục thứ hai là điều cần biết
Mục thứ tư là bước hay bỏ, và một thanh đặt sai chỗ thì không ai dùng.
Về lối đi thông
- Bỏ thảm nhỏ, dán cố định nếu không bỏ được
- Đưa dây điện sát tường
- Không đặt đồ tạm trên lối đi, kể cả tạm một hôm
- Và để ý lại sau mỗi dịp lễ hoặc mỗi lần nhà có khách
- Mục thứ ba là quy tắc lâu dài
Mục cuối là chỗ hỏng lại sau khi đã sửa, và nó cần được nhắc định kỳ.
Về ghế và giường
- Ghế quá thấp hoặc quá mềm làm cụ phải dùng nhiều sức mới đứng lên
- Ghế có tay tựa hai bên giúp rất nhiều
- Giường nên để bàn chân cụ đặt phẳng được xuống sàn khi ngồi ở mép
- Và một ghế cao hơn ở chỗ cụ hay ngồi lâu
- Mục thứ hai là món đáng đổi nhất
Mục thứ ba là phép đo cụ thể, và nó dễ kiểm trong một phút.
Vì sao cụ hay không muốn đổi
- Vì những món đó bị thấy như dấu hiệu mình đã yếu
- Cách gỡ là bắt đầu bằng thứ cụ thấy tiện thật
- Đèn đêm và ghế ngồi cao hơn
- Và nói rõ mục đích là để cụ đi lại được lâu hơn
- Không phải để giữ cụ ngồi
Hai mục cuối là câu nói đúng, và nó đổi hẳn ý nghĩa của mọi món trong nhà.
Về việc để cụ quyết
- Hỏi cụ chỗ nào cụ thấy khó nhất trong nhà
- Bắt đầu từ chỗ đó
- Cho cụ chọn kiểu, màu, vị trí
- Và làm dần, đừng đổi cả nhà trong một ngày
- Mục đầu là câu nên hỏi trước tiên
Mục cuối là cách làm cụ nhận, và đổi ào một lượt thì cụ thấy nhà không còn là nhà mình.
Còn phần ngoài nhà thì sao
- Xem đường từ nhà ra cổng, ra chỗ cụ hay tới
- Bậc thềm, chỗ trơn khi mưa, chỗ tối
- Và xem cách cụ đi lại xa hơn
- Có chỗ ngồi nghỉ trên đường không, có ai đi cùng được không
- Mục cuối là phần quyết định cụ còn ra ngoài hay không
Mục cuối là chỗ đáng nhất, và mất đường ra ngoài là mất phần giao tiếp.
Về việc giữ đường ra ngoài
- Cụ ở nhà hẳn thì yếu nhanh và lẫn nhanh hơn
- Nên giữ được một đích ra ngoài mỗi tuần là việc đáng làm
- Sửa đường đi, thu xếp người đi cùng, hoặc chọn đích gần hơn
- Đừng để việc phòng ngã thành lý do giữ cụ trong nhà
- Mục cuối là chỗ hay làm ngược
Mục cuối là điều quan trọng nhất của cả bài, và nó là hai chiều phải cân.
Về dụng cụ hỗ trợ đi lại
- Gậy hoặc khung đúng loại làm cụ đi nhiều hơn, không phải ít hơn
- Nhưng phải đúng loại và đúng chiều cao
- Xin hướng dẫn chọn và điều chỉnh, đừng mua theo cảm giác
- Và tập dùng vài lần có người ở cạnh
- Mục thứ hai là điều kiện
Mục thứ ba là bước hay bỏ, và gậy sai chiều cao làm cụ dễ ngã hơn là đỡ.
Điều sửa nhà không làm được
- Không gỡ được phần nguyên nhân bên trong người
- Không thay được việc rà đơn thuốc và giữ cơ
- Không xoá được nguy cơ ngã
- Nó gỡ một phần trong nhiều phần cộng lại
- Mục thứ hai là phần quan trọng còn lại
Mục thứ tư là cách hiểu đúng, và ba phần đó phải làm cùng nhau mới đủ.
Dấu hiệu cấp cứu ở người cao tuổi
- Ngã có đập đầu, hoặc ngã ở người đang dùng thuốc chống đông
- Sau ngã không đứng lên được, hoặc đau nhiều ở háng, hông, cột sống
- Nằm dưới sàn lâu, dù đã đứng lên được
- Lẫn, ngủ gà, hoặc khó gọi dậy mới xuất hiện
- Đột ngột không đi được như hôm qua
Mục thứ ba là phần hay bị bỏ qua, và hậu quả của nằm lâu không thấy ngay.
Việc của tuổi này — và việc không còn cần
- Việc của tuổi này: ba đèn đêm, thanh nắm bắt vào tường, và lối đi thông — làm trong một buổi
- Việc của tuổi này: hỏi cụ chỗ nào khó nhất trong nhà, và bắt đầu từ chỗ đó
- Việc của tuổi này: giữ một đích ra ngoài mỗi tuần — sửa đường, thu xếp người đi cùng
- Không còn cần: chờ tới lần ngã đầu tiên rồi mới sửa
- Không còn cần: giữ dép lê tuột chân, thảm nhỏ, hay ghế quá thấp
Việc của tuổi này thứ ba là chỗ dễ làm ngược nhất — phòng ngã mà kết quả là cụ ở nhà hẳn thì đã đổi một nguy cơ lấy một nguy cơ khác.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nên làm trước khi cần?
Vì sau một lần ngã thì mọi việc đều gấp, tốn hơn, và cụ đã mất một phần sức. Làm trước thì chọn được thứ vừa ý cụ, làm dần từng món, và nó giữ được phần đi lại chứ không phải bù lại phần đã mất.
Ba món đáng làm trước nhất là gì?
Đèn để sáng suốt đêm trên lối từ giường tới nhà vệ sinh; thanh nắm bắt vào tường cạnh bồn cầu và trong chỗ tắm; và bỏ hết thảm nhỏ cùng dây điện trên lối đi. Ba món đó rẻ và làm được trong một buổi.
Vì sao cụ hay không muốn đổi?
Vì những món đó bị thấy như dấu hiệu mình đã yếu. Cách gỡ là bắt đầu bằng thứ cụ thấy tiện thật — đèn đêm và ghế ngồi cao hơn — và nói rõ mục đích là để cụ đi lại được lâu hơn, không phải để giữ cụ ngồi.
Còn phần ngoài nhà thì sao?
Xem đường từ nhà ra cổng, ra chỗ cụ hay tới: bậc thềm, chỗ trơn khi mưa, chỗ tối. Và xem cách cụ đi lại xa hơn — có chỗ ngồi nghỉ trên đường không, có ai đi cùng được không.