Con số cân nặng một lần không nói lên gì nhiều. Điều bác sĩ xem là đường cong của chính con qua các lần đo — và đó cũng là thứ cha mẹ nên theo.
Vì sao theo đường cong quan trọng hơn một con số
- Vì trẻ nhỏ hay nhẹ hơn hoặc nặng hơn bạn cùng tuổi mà vẫn hoàn toàn bình thường
- Điều đáng để ý là con có đang đi theo đúng đường cong của chính mình không
- Chững lại hoặc tụt xuống rõ mới là dấu đáng nói
- Một lần đo lẻ thì không vẽ được đường nào
- Mục thứ hai là cách xem đúng
Mục thứ tư là lý do phải đo định kỳ, và đó là giá trị lớn của buổi khám định kỳ.
Về việc đo định kỳ
- Đo ở buổi khám định kỳ và ghi vào sổ
- Đo cùng một cách mỗi lần
- Đừng cân ở nhà mỗi ngày
- Vì cân mỗi ngày cho con số nhảy mà không cho đường cong
- Mục thứ ba là điều nên tránh
Mục thứ tư là lý do, và cân mỗi ngày là nguồn lo lớn mà không cho thông tin.
Trẻ ăn kén thì có phải vấn đề không
- Ăn kén là giai đoạn rất thường gặp ở tuổi tập ăn
- Và thường tự qua
- Nó đáng nói khi kèm chững tăng trưởng
- Bỏ hẳn nhiều nhóm thức ăn
- Hoặc kèm nôn, sặc, đau khi ăn
Ba mục cuối là ba điều kiện biến chuyện thường thành chuyện đáng khám.
Có nên ép ăn không
- Không
- Ép ăn làm trẻ chống đối bữa ăn
- Và thường giảm lượng ăn về lâu dài
- Cách hiệu quả hơn là giữ giờ bữa đều, để trẻ tự quyết ăn bao nhiêu
- Và mời lại món đã bị từ chối nhiều lần mà không ép
Mục cuối là cách hiệu quả nhất, và một món có thể cần rất nhiều lần mời mới được nhận.
Về việc chia vai trong bữa ăn
- Người lớn quyết ăn gì, ăn lúc nào, ăn ở đâu
- Trẻ quyết ăn bao nhiêu và có ăn hay không
- Cách chia này bỏ được phần lớn xung đột bữa ăn
- Và nó giữ cho trẻ không ghét bữa ăn
- Mục thứ ba là lợi ích thấy được ngay
Hai mục đầu là cách chia vai đáng nhớ nhất, và nó áp được từ tuổi tập ăn.
Về không khí bữa ăn
- Giờ bữa đều, ngồi cùng bàn với người lớn
- Không tivi, không điện thoại trong bữa
- Bữa dài vừa phải, kết thúc khi trẻ không ăn nữa
- Và cho trẻ tự bốc, tự tập dùng thìa
- Mục thứ hai là điều đổi nhiều nhất
Mục cuối là việc bừa bộn nhưng đáng, và nó giúp trẻ nhận biết cảm giác no.
Giấc ngủ ở tuổi này thế nào là ổn
- Nhu cầu ngủ giảm dần theo tuổi và mỗi trẻ một khác
- Điều đáng để ý không phải tổng số giờ
- Mà là con có tỉnh táo, chơi tốt vào ban ngày không
- Và có dấu ngủ khác thường như ngáy to, ngưng thở lúc ngủ
- Hoặc rất khó đánh thức
Hai mục cuối là nhóm dấu đáng nói ra, và chúng khác hẳn chuyện ngủ ít hơn bảng.
Về dấu ngáy to và ngưng thở lúc ngủ
- Ngáy to đều đặn ở trẻ nhỏ là điều đáng nói ra
- Nhất là khi kèm khoảng lặng rồi thở hắt lên
- Hoặc kèm ngủ không yên, vã mồ hôi, buồn ngủ ban ngày
- Đây là nhóm có nguyên nhân tìm được và xử lý được
- Mục thứ hai là dấu quan trọng nhất
Mục thứ tư là lý do đáng nói ra, và nhiều nhà cho rằng ngáy là chuyện bình thường.
Về nếp ngủ
- Giờ ngủ đều, cùng một chuỗi việc trước khi ngủ
- Phòng tối và yên
- Bỏ màn hình trước giờ ngủ
- Và giữ giấc ngày phù hợp với tuổi, đừng để ngủ ngày quá muộn
- Mục đầu là thứ hiệu quả nhất
Mục cuối là chỗ hay gây khó ngủ đêm, và nó là điều chỉnh đơn giản.
Về việc đừng đặt trẻ vào chế độ ăn kiêng
- Không tự cho trẻ ăn kiêng hay cắt nhóm thức ăn nào
- Vì trẻ đang lớn và cần đủ nhóm
- Nếu lo về cân của con thì nói với bác sĩ
- Đừng làm theo chế độ nghe được từ người khác
- Mục đầu là luật không có ngoại lệ
Mục thứ ba là bước đúng, và người khám sẽ xem đường cong trước khi kết luận gì.
Về cách nói về thân thể trước mặt trẻ
- Đừng bình luận về cân nặng hay hình thể của trẻ
- Kể cả bình luận có vẻ khen
- Nói về thức ăn theo hướng ngon và đủ chất, không theo hướng béo gầy
- Vì cách nói ở tuổi này để lại rất lâu
- Mục thứ hai là chỗ hay bỏ qua
Mục cuối là lý do quan trọng nhất, và nó ảnh hưởng tới quan hệ của trẻ với việc ăn nhiều năm sau.
Về dấu đáng nói ở buổi khám
- Đường cong chững lại hoặc tụt xuống rõ
- Bỏ hẳn nhiều nhóm thức ăn nhiều tháng
- Nôn, sặc, hoặc đau khi ăn
- Ngáy to đều đặn hoặc ngưng thở lúc ngủ
- Và trẻ mệt, ít chơi hơn hẳn trước
Mục cuối là dấu bao trùm nhất, và nó đáng nói ra dù không kèm gì khác.
Dấu hiệu cấp cứu ở trẻ nhỏ
- Khó thở, thở rút lõm, tím môi
- Li bì khó gọi, hoặc co giật
- Sặc kèm ho dữ dội hoặc không thở được
- Bỏ bú bỏ ăn hoàn toàn, nôn liên tục
- Không tiểu nhiều giờ, khóc không có nước mắt
Mục thứ ba là nhóm dấu riêng của tuổi tập ăn, và nó xảy ra rất nhanh.
Việc của tuổi này — và việc chưa cần
- Việc của tuổi này: đo ở buổi khám định kỳ và giữ sổ để có đường cong
- Việc của tuổi này: giữ giờ bữa đều, để trẻ tự quyết ăn bao nhiêu
- Việc của tuổi này: nói ra nếu trẻ ngáy to đều đặn hoặc có khoảng lặng khi ngủ
- Chưa cần: cân con ở nhà mỗi ngày và so với bạn cùng tuổi
- Chưa cần: đặt trẻ vào bất cứ chế độ ăn kiêng nào
Việc chưa cần thứ hai là điều tuyệt đối không làm ở tuổi này — trẻ đang lớn và cần đủ nhóm; nếu lo về cân của con thì đó là câu mang tới bác sĩ, không phải câu tự xử lý ở nhà.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao theo đường cong quan trọng hơn một con số?
Vì trẻ nhỏ hay nhẹ hơn hoặc nặng hơn bạn cùng tuổi mà vẫn hoàn toàn bình thường. Điều đáng để ý là con có đang đi theo đúng đường cong của chính mình không — chững lại hoặc tụt xuống rõ mới là dấu đáng nói.
Trẻ ăn kén thì có phải vấn đề không?
Ăn kén là giai đoạn rất thường gặp ở tuổi tập ăn và thường tự qua. Nó đáng nói khi kèm chững tăng trưởng, bỏ hẳn nhiều nhóm thức ăn, hoặc kèm nôn, sặc, đau khi ăn.
Có nên ép ăn không?
Không. Ép ăn làm trẻ chống đối bữa ăn và thường giảm lượng ăn về lâu dài. Cách hiệu quả hơn là giữ giờ bữa đều, để trẻ tự quyết ăn bao nhiêu, và mời lại món đã bị từ chối nhiều lần mà không ép.
Giấc ngủ ở tuổi này thế nào là ổn?
Nhu cầu ngủ giảm dần theo tuổi và mỗi trẻ một khác. Điều đáng để ý không phải tổng số giờ mà là con có tỉnh táo, chơi tốt vào ban ngày không — và có dấu ngủ khác thường như ngáy to, ngưng thở lúc ngủ, hoặc rất khó đánh thức.